Stevia (Stevia rebaudiana)
Inleiding
Stevia is een zoet smakende plant die wereldwijd bekendstaat als natuurlijke suikervervanger. De bladeren van de plant bevatten van nature zoetstoffen die geen calorieën leveren en veel zoeter zijn dan gewone suiker. Hierdoor wordt stevia vaak gebruikt in dieetproducten, thee, desserts en dranken.
De plant behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae), dezelfde familie als zonnebloemen en kamille. Stevia is afkomstig uit Zuid-Amerika, waar de inheemse bevolking de bladeren al eeuwenlang gebruikte om dranken en voedsel te zoeten.
Tegenwoordig wordt stevia wereldwijd gekweekt als natuurlijke zoetstof en wordt ze gebruikt in zowel verse als gedroogde vorm, maar ook als geëxtraheerde zoetstof in poeders en tabletten.
Algemene kenmerken
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| Nederlandse naam | Stevia / Honingkruid |
| Wetenschappelijke naam | Stevia rebaudiana |
| Familie | Asteraceae (Composietenfamilie) |
| Oorsprong | Zuid-Amerika (Paraguay en Brazilië) |
| Planttype | Meerjarige vaste plant (vaak als eenjarig gekweekt in koude klimaten) |
| Hoogte | 30 tot 90 centimeter |
| Bloemkleur | Wit |
| Oogstdeel | Bladeren |
Geschiedenis van stevia
Stevia wordt al honderden jaren gebruikt door de Guaraní-indianen in Paraguay, die de bladeren “ka’a he’ê” noemden, wat “zoet kruid” betekent. Zij gebruikten het om thee en medicinale dranken te zoeten.
In de 19e en 20e eeuw werd stevia ontdekt door Europese onderzoekers en later commercieel ontwikkeld als natuurlijke zoetstof. Vandaag is het een belangrijk alternatief voor suiker in veel landen.
Uiterlijke kenmerken
Stevia groeit als een compacte struik met smalle, licht behaarde bladeren die tegenover elkaar aan de stengel staan.
De bladeren zijn het belangrijkste deel van de plant en bevatten de natuurlijke zoetstoffen die stevia haar karakteristieke smaak geven.
In de zomer produceert de plant kleine witte bloemen, maar deze worden meestal verwijderd om de bladgroei te bevorderen.
Smaak en aroma
Stevia heeft een zeer intens zoet profiel, maar met een karakteristieke nasmaak.
- Zeer zoet (veel zoeter dan suiker).
- Licht bitter in nasmaak.
- Plantaardig.
- Subtiel dropachtig in sommige varianten.
- Fris kruidig aroma.
De zoetkracht zit vooral in de bladeren en wordt versterkt door drogen of extractie.
Gebruik in de keuken
Stevia wordt gebruikt als natuurlijke zoetstof in zowel warme als koude toepassingen.
Toepassingen
- Thee en koffie
- Dranken en limonades
- Desserts
- Yoghurt
- Gebak
- Sauzen
- Jam en confituur
- Smoothies
- Suikervrije recepten
- Dieetproducten
Bekende toepassingen van stevia
- Stevia-thee
- Suikervrije limonade
- Dieetgebak
- Light yoghurts
- Suikervrije jam
- Sportdranken
- Gezonde desserts
- Natuurlijke zoetstoffen in poedervorm
Goede smaakcombinaties
- Citroen
- Limoen
- Aardbei
- Framboos
- Vanille
- Kaneel
- Gember
- Hibiscus
- Munt
- Appel
Stevia kweken
Standplaats
Stevia houdt van warmte en licht.
- Volle zon.
- Beschutte plek.
- Warm klimaat of kas.
- Bescherming tegen vorst.
Bodem
De ideale bodem is:
- Voedzaam
- Goed doorlatend
- Licht vochtig
- Humusrijk
Stevia groeit minder goed in zware of natte grond.
Zaaien en planten
- Zaaien in het voorjaar bij voldoende warmte.
- Licht bedekken met aarde.
- Geduld hebben: kieming kan 1 tot 3 weken duren.
Stevia kan ook worden vermeerderd door stekken.
Water geven
Stevia heeft een regelmatige watergift nodig.
- Houd de grond licht vochtig.
- Voorkom uitdroging.
- Geen stilstaand water rond de wortels.
Oogsten
De bladeren worden geoogst zodra de plant voldoende groot is.
- Pluk jonge bladeren voor de beste zoetkracht.
- Oogst regelmatig om groei te stimuleren.
- Meerdere keren per seizoen mogelijk.
Bewaren van stevia
Drogen
Gedroogde bladeren behouden hun zoetkracht goed.
- Droog op een luchtige plek.
- Bewaar luchtdicht en donker.
- Vermaal tot poeder voor gebruik.
Invriezen
Verse bladeren kunnen worden ingevroren, maar drogen is gebruikelijker.
Extract
Stevia wordt vaak verwerkt tot geconcentreerde poeders of vloeibare extracten.
Voedingswaarde
Stevia bevat vrijwel geen calorieën en wordt gebruikt als natuurlijke zoetstof.
- Steviolglycosiden (natuurlijke zoetstoffen)
- Antioxidanten
- Mineralen in kleine hoeveelheden
Het belangrijkste voordeel van stevia is dat het zoet is zonder suiker of calorieën.
Veelvoorkomende problemen bij de teelt
| Probleem | Mogelijke oorzaak |
|---|---|
| Langzame groei | Te lage temperatuur |
| Verwelking | Te weinig water |
| Bladval | Koude of tocht |
| Gele bladeren | Voedingstekort |
| Geen overwintering | Vorstgevoeligheid |
Interessante weetjes
- Stevia is tot 300 keer zoeter dan suiker, afhankelijk van de verwerking.
- De plant wordt al eeuwen gebruikt in Zuid-Amerika.
- Stevia bevat geen calorieën en beïnvloedt de bloedsuikerspiegel niet direct.
- De bladeren worden zoeter na droging.
- Stevia wordt wereldwijd gebruikt in light-producten.
Conclusie
Stevia is een bijzondere plant die bekendstaat als natuurlijke suikervervanger zonder calorieën. Dankzij haar intense zoetkracht, brede toepasbaarheid en eenvoudige verwerking is stevia een populair ingrediënt in gezonde voeding en dieetproducten. Of het nu gaat om thee, desserts of dranken, stevia biedt een natuurlijk alternatief voor suiker met een unieke plantkundige oorsprong.