Lavas (Levisticum officinale)
Inleiding
Lavas is een krachtig aromatisch kruid dat vooral bekendstaat om zijn intense smaak die doet denken aan selderij. Hierdoor wordt het kruid vaak “maggikruid” genoemd, hoewel het geen ingrediënt is van de oorspronkelijke Maggi-kruidenmix. Dankzij zijn uitgesproken aroma wordt lavas veel gebruikt in soepen, bouillons, stoofgerechten en kruidenmengsels.
Lavas behoort tot de schermbloemenfamilie (Apiaceae), dezelfde familie als selderij, peterselie, wortel, dille en venkel. Oorspronkelijk komt de plant uit Zuid-Europa en West-Azië, maar tegenwoordig wordt zij in veel Europese tuinen gekweekt vanwege haar veelzijdigheid, winterhardheid en lange levensduur.
Door zijn sterke smaak is lavas een geliefd kruid voor wie gerechten meer diepgang en een hartig karakter wil geven.
Algemene kenmerken
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| Nederlandse naam | Lavas |
| Wetenschappelijke naam | Levisticum officinale |
| Familie | Apiaceae (Schermbloemenfamilie) |
| Oorsprong | Zuid-Europa en West-Azië |
| Levensduur | Meerjarige plant |
| Hoogte | 1 tot 2 meter |
| Bloemkleur | Geel |
| Bloeitijd | Juni tot augustus |
Uiterlijke kenmerken
Lavas is een indrukwekkende plant die uitgroeit tot een grote, bossige kruidenplant. De bladeren zijn glanzend, donkergroen en lijken op die van bladselderij, maar zijn doorgaans groter.
De stevige, holle stengels dragen schermvormige gele bloemen die veel bijen, zweefvliegen en andere nuttige insecten aantrekken.
Vanwege zijn omvang wordt lavas vaak achteraan in een kruidentuin geplaatst.
Smaak en aroma
Lavas heeft een krachtige, kruidige smaak die sterk doet denken aan selderij. Het aroma is intens, licht peperig en zeer herkenbaar. Omdat de smaak vrij sterk is, wordt lavas meestal met mate gebruikt.
Zowel de bladeren, stengels, wortels als zaden bevatten aromatische stoffen en kunnen culinair worden toegepast.
Onderdelen van de plant
Bladeren
De bladeren worden het meest gebruikt en geven een sterke selderijachtige smaak aan gerechten.
Stengels
Jonge stengels kunnen fijngehakt worden gebruikt in soepen en stoofgerechten.
Wortels
De wortels worden soms verwerkt in bouillons en kruidenmengsels.
Zaden
De zaden hebben een kruidige smaak en worden gebruikt in brood, kruidenmixen en ingelegde groenten.
Gebruik in de keuken
Lavas wordt vooral gebruikt in hartige gerechten waarbij een diepe, aromatische smaak gewenst is.
Toepassingen
- Soepen
- Bouillons
- Stoofschotels
- Sauzen
- Aardappelgerechten
- Peulvruchtgerechten
- Kruidenboter
- Groentegerechten
- Vleesgerechten
- Kruidenmengsels
Bekende gerechten met lavas
- Groentesoep
- Kippensoep
- Runderbouillon
- Aardappelsoep
- Stoofpotten
- Kruidige groenteschotels
Goede smaakcombinaties
- Selderij
- Peterselie
- Tijm
- Laurier
- Ui
- Knoflook
- Aardappelen
- Wortelen
- Bonen
- Kip
Lavas kweken
Standplaats
Lavas groeit goed in zowel volle zon als halfschaduw. De plant houdt van een ruime groeiplaats vanwege zijn grote omvang.
Bodem
De ideale bodem voor lavas is:
- Voedzaam
- Humusrijk
- Goed doorlatend
- Licht vochtig
Een vruchtbare bodem bevordert de ontwikkeling van grote bladeren en sterke aroma’s.
Zaaien
- Zaaiperiode: maart tot mei
- Kiemduur: 2 tot 4 weken
- Zaaidiepte: ongeveer 1 centimeter
Lavas kan ook eenvoudig worden vermeerderd door oudere planten te scheuren.
Water geven
Lavas heeft meer water nodig dan veel andere kruiden.
- Houd de bodem licht vochtig.
- Geef extra water tijdens warme en droge periodes.
- Voorkom langdurige uitdroging van de grond.
Oogsten
Lavas kan gedurende het groeiseizoen regelmatig worden geoogst.
- Knip jonge bladeren af wanneer nodig.
- Oogst bij voorkeur in de ochtend.
- Gebruik jonge bladeren voor de beste smaak.
- Verwijder niet te veel blad tegelijk.
De wortels worden meestal pas geoogst bij oudere planten.
Verzorging
Lavas is een sterke en winterharde plant die weinig onderhoud vraagt.
- Geef jaarlijks compost of organische mest.
- Verwijder oude stengels in het voorjaar.
- Houd de bodem voldoende vochtig.
- Verdeel grote planten om de paar jaar.
- Geef voldoende ruimte voor groei.
Bewaren van lavas
Vers bewaren
Verse bladeren blijven enkele dagen goed in de koelkast wanneer ze in een vochtige doek worden gewikkeld.
Invriezen
Invriezen is een uitstekende manier om het aroma van lavas te behouden.
- Fijngehakte bladeren invriezen.
- Invriezen in ijsblokjes met water.
- Verwerken in kruidenboter.
Drogen
Drogen is mogelijk, maar een deel van het frisse aroma gaat hierbij verloren.
Voedingswaarde
Lavas bevat diverse vitaminen, mineralen en antioxidanten.
- Vitamine A
- Vitamine C
- Vitamine K
- Calcium
- Kalium
- Magnesium
- IJzer
- Foliumzuur
Daarnaast bevat lavas etherische oliën die verantwoordelijk zijn voor de karakteristieke geur en smaak.
Veelvoorkomende problemen
| Probleem | Mogelijke oorzaak |
|---|---|
| Gele bladeren | Voedingstekort of waterproblemen |
| Verdroogde bladeren | Langdurige droogte |
| Weinig groei | Arme bodem |
| Bladluis | Insectenaantasting |
| Wortelrot | Slechte drainage |
Interessante weetjes
- Lavas wordt vaak “maggikruid” genoemd vanwege de vergelijkbare smaak.
- De plant kan meer dan twee meter hoog worden.
- Alle delen van de plant zijn aromatisch en bruikbaar.
- Lavas is volledig winterhard in het Belgische en Nederlandse klimaat.
- De bloemen trekken veel bestuivende insecten aan.
Conclusie
Lavas is een krachtig, aromatisch en veelzijdig kruid dat een waardevolle toevoeging vormt aan iedere kruidentuin. Dankzij zijn intense selderijachtige smaak, eenvoudige teelt en brede culinaire toepassingen is lavas bijzonder geschikt voor soepen, bouillons, stoofgerechten en kruidenmengsels. Of het nu wordt gebruikt als smaakmaker in een stevige soep of als aromatisch kruid in een stoofpot, lavas zorgt altijd voor extra diepgang, karakter en smaak.