Prei (Allium ampeloprasum var. porrum)

Inleiding

Prei is een veelzijdige bladgroente die behoort tot de lookfamilie (Amaryllidaceae). De plant is nauw verwant aan ui, knoflook, bieslook en sjalot. Dankzij zijn milde uiensmaak en zachte aroma is prei een geliefd ingrediënt in tal van gerechten, van soepen en stoofschotels tot quiches, pasta’s en roerbakgerechten.

In tegenstelling tot uien vormt prei geen bol. Het eetbare gedeelte bestaat uit de lange, witte schacht en de groene bladeren. De witte schacht heeft een zachte, lichtzoete smaak, terwijl de donkergroene bladeren iets krachtiger smaken en uitstekend geschikt zijn voor bouillons en soepen.

Prei is een echte vierseizoensgroente. Dankzij de verschillende rassen kan hij vrijwel het hele jaar door worden geoogst en is hij een vaste waarde in de Belgische en Nederlandse keuken.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Prei
Wetenschappelijke naam	Allium ampeloprasum var. porrum
Familie	Amaryllidaceae (Lookfamilie)
Oorsprong	Middellandse Zeegebied en Midden-Oosten
Planttype	Tweejarige plant (meestal als eenjarige geteeld)
Hoogte	40 tot 90 centimeter
Bloemkleur	Wit tot lichtpaars
Eetbaar deel	Witte schacht en groene bladeren

Geschiedenis van prei

Prei wordt al meer dan drieduizend jaar geteeld. De plant stamt waarschijnlijk af van wilde looksoorten uit het Middellandse Zeegebied. Zowel de oude Egyptenaren, Grieken als Romeinen waardeerden prei vanwege zijn smaak en voedzaamheid.

Volgens historische bronnen was prei een favoriete groente van de Romeinse keizer Nero, die geloofde dat prei goed was voor zijn stem. Via de Romeinen verspreidde de teelt zich over heel Europa.

Tegenwoordig wordt prei wereldwijd geteeld en behoort hij tot de belangrijkste groenten in de Europese keuken.

Uiterlijke kenmerken

Prei vormt lange, platte bladeren die in elkaar gevouwen zijn en samen een stevige witte schacht vormen. Door tijdens de groei aarde tegen de plant aan te brengen, blijft een groter deel van de schacht wit en mals.

Wanneer prei een tweede groeijaar bereikt, vormt hij een dikke bloemstengel met een bolvormige bloeiwijze die bestaat uit honderden kleine witte tot lichtpaarse bloemen.

Soorten prei

• Zomerprei.
• Herfstprei.
• Winterprei.
• Babyprei.
• Blauwgroene winterprei.

Zomerprei is zachter van smaak en minder winterhard, terwijl winterprei steviger is en bestand is tegen vorst.

Smaak en structuur

Prei heeft een aangename, milde uiensmaak.

• Licht zoet.
• Mild kruidig.
• Subtiele uiensmaak.
• Fris.
• Aromatisch.

Rauwe prei is stevig en knapperig. Na bereiding wordt hij zacht, romig en lichtzoet.

Gebruik in de keuken

Prei is een zeer veelzijdige groente die zowel rauw als warm kan worden gegeten.

Toepassingen

• Soepen.
• Stoofgerechten.
• Roerbakgerechten.
• Ovenschotels.
• Quiches.
• Pasta’s.
• Salades.
• Purees.
• Bouillons.
• Gratin.

Bekende gerechten met prei

• Preisoep.
• Prei in kaassaus.
• Quiche met prei.
• Preistoemp.
• Prei met ham.
• Wok met prei.
• Pasta met prei en zalm.
• Aardappel-preisoep.
• Groentebouillon.
• Ovenschotel met prei.

Goede smaakcombinaties

• Aardappel.
• Knoflook.
• Ui.
• Room.
• Boter.
• Mosterd.
• Parmezaanse kaas.
• Gruyère.
• Zalm.
• Kip.
• Spek.
• Champignons.

Prei kweken

Standplaats

Prei groeit het best op een zonnige plaats.

• Volle zon.
• Halfschaduw.
• Goede luchtcirculatie.

Bodem

De ideale bodem is:

• Voedzaam.
• Humusrijk.
• Goed doorlatend.
• Licht vochtig.
• Kalkrijk.

Zaaien en planten

• Zaaien van februari tot mei, afhankelijk van het ras.
• Uitplanten wanneer de plantjes ongeveer 15 tot 20 centimeter hoog zijn.
• Ruime plantafstand voorzien.
• Regelmatig bemesten tijdens de groei.
• Aanaarden voor een langere witte schacht.

Afhankelijk van het ras kan prei worden geoogst van juni tot het vroege voorjaar.

Water geven

Prei heeft een gelijkmatige vochtvoorziening nodig.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Vermijd langdurige wateroverlast.

Oogsten

Prei wordt geoogst zodra de schacht voldoende dik is.

• Steek de plant voorzichtig los.
• Trek de volledige plant uit de grond.
• Verwijder beschadigde bladeren.
• Maak de wortels schoon.

Winterprei kan vaak gedurende de hele winter in de volle grond blijven staan en naar behoefte worden geoogst.

Bewaren van prei

Koelkast

Verse prei blijft ongeveer één tot twee weken goed in de koelkast.

Invriezen

Na kort blancheren kan prei uitstekend worden ingevroren.

Vers verwerken

Voor de beste smaak wordt prei bij voorkeur zo vers mogelijk gebruikt.

Voedingswaarde

Prei bevat veel waardevolle voedingsstoffen.

• Vitamine A.
• Vitamine C.
• Vitamine K.
• Foliumzuur.
• Vitamine B6.
• Kalium.
• IJzer.
• Mangaan.
• Voedingsvezels.
• Antioxidanten.

Daarnaast bevat prei natuurlijke zwavelverbindingen die ook voorkomen in ui en knoflook en bijdragen aan de karakteristieke geur en smaak.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Preimot	Larven vreten gangen in de bladeren
Preivlieg	Insectenschade aan de schacht
Roest	Schimmelaantasting
Gele bladeren	Voedingstekort of droogte
Dunne schacht	Onvoldoende voeding of te dichte aanplant

Interessante weetjes

• Prei behoort tot dezelfde plantenfamilie als ui, knoflook en bieslook.
• De nationale bloem van Wales is een prei, die al eeuwenlang een belangrijk symbool van het land is.
• Door de planten tijdens de groei aan te aarden ontstaat een langere witte schacht.
• Ook de donkergroene bladeren zijn eetbaar en ideaal voor bouillons en soepen.
• Winterprei kan temperaturen tot ruim onder het vriespunt verdragen.
• Prei bevat weinig calorieën en veel voedingsvezels.
• Door de vele bladeren kan zich zand tussen de bladlagen ophopen. Grondig wassen is daarom belangrijk.

Conclusie

Prei is een veelzijdige, voedzame en gemakkelijk te telen groente die het hele jaar door een plaats verdient in de keuken. Dankzij de milde uiensmaak en de brede culinaire toepassingen past prei perfect in soepen, stoofgerechten, pasta’s, quiches en ovenschotels. Bovendien is hij rijk aan vitaminen, mineralen en vezels, waardoor prei niet alleen smaak toevoegt aan gerechten, maar ook een waardevolle bijdrage levert aan een gezond en gevarieerd voedingspatroon.