Maïs (Zea mays)

Inleiding

Maïs is een van de belangrijkste landbouwgewassen ter wereld en behoort tot de grassenfamilie (Poaceae). De plant wordt al duizenden jaren verbouwd en vormt voor miljoenen mensen een belangrijk basisvoedsel. Naast menselijke consumptie wordt maïs ook gebruikt als veevoeder en als grondstof voor uiteenlopende voedingsmiddelen en industriële producten.

De eetbare maïskorrels groeien dicht opeengepakt op een kolf die wordt beschermd door groene schutbladeren. Afhankelijk van de variëteit kan maïs worden gegeten als groente, verwerkt worden tot meel of worden gebruikt voor de productie van popcorn, tortilla’s, ontbijtgranen en tal van andere producten.

Suikermaïs is de bekendste soort voor consumptie als groente. De korrels zijn zacht, sappig en hebben een aangenaam zoete smaak. Door het hoge gehalte aan koolhydraten, vezels, vitaminen en mineralen vormt maïs een voedzame aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Maïs
Wetenschappelijke naam	Zea mays
Familie	Poaceae (Grassenfamilie)
Oorsprong	Midden-Amerika
Planttype	Eenjarige plant
Hoogte	1,5 tot 4 meter
Bloemkleur	Geelgroene bloempluimen
Eetbaar deel	De korrels op de kolf

Geschiedenis van maïs

Maïs werd meer dan negenduizend jaar geleden voor het eerst geteeld in het huidige Mexico. De oorspronkelijke plant was een wilde grassoort die door de inheemse bevolking werd veredeld tot de maïs die we vandaag kennen. Voor de Maya’s, Azteken en Inca’s was maïs het belangrijkste voedselgewas.

Na de ontdekking van Amerika brachten Europese ontdekkingsreizigers maïs naar Europa. Van daaruit verspreidde de plant zich over de hele wereld. Tegenwoordig behoort maïs samen met rijst en tarwe tot de drie belangrijkste landbouwgewassen.

Belangrijkste soorten maïs

• Suikermaïs.
• Popcornmaïs.
• Voedermaïs.
• Flintmaïs.
• Dentmaïs.
• Siermaïs.
• Meelmaïs.
• Witte maïs.
• Gele maïs.
• Blauwe maïs.

Voor consumptie als groente wordt vrijwel uitsluitend suikermaïs gebruikt. Popcornmaïs bevat hardere korrels die bij verhitting openbarsten.

Uiterlijke kenmerken

Maïs is een forse grassoort met een stevige stengel en lange bladeren.

• Stevige rechtopstaande stengel.
• Lange groene bladeren.
• Mannelijke bloempluimen bovenaan de plant.
• Vrouwelijke kolven in de bladoksels.
• Lange maïssilks of “draden”.
• Kolf met dicht opeengepakte korrels.

Afhankelijk van het ras kunnen de korrels geel, wit, rood, blauw, paars of bijna zwart zijn.

Smaak en structuur

Verse suikermaïs heeft een aangename smaak.

• Zoet.
• Sappig.
• Mild.
• Licht nootachtig.
• Vol van smaak.

De korrels zijn stevig maar mals. Tijdens het koken blijven ze licht knapperig en behouden ze hun zoete karakter.

Gebruik in de keuken

Maïs kent talloze culinaire toepassingen.

Toepassingen

• Gekookte maïskolven.
• Barbecue.
• Salades.
• Soepen.
• Stoofgerechten.
• Roerbakgerechten.
• Pizza.
• Pasta.
• Taco’s.
• Wraps.
• Popcorn.
• Maïsbrood.

Bekende gerechten met maïs

• Gegrilde maïskolf.
• Mexicaanse maïssalade.
• Maïssoep.
• Chili con carne.
• Taco’s.
• Burrito’s.
• Nacho’s.
• Popcorn.
• Polenta.
• Maïsbrood.

Goede smaakcombinaties

• Boter.
• Knoflook.
• Paprika.
• Tomaat.
• Ui.
• Avocado.
• Koriander.
• Limoen.
• Chilipeper.
• Kaas.
• Kip.
• Rundvlees.
• Spek.
• Bonen.
• Rijst.

Maïs kweken

Standplaats

Maïs houdt van warmte en groeit het best op een zonnige plaats.

• Volle zon.
• Beschutte standplaats.
• Warme locatie.

Bodem

De ideale bodem is:

• Voedzaam.
• Humusrijk.
• Goed doorlatend.
• Vochtig.
• Diep losgemaakt.

Zaaien en planten

• Zaaien vanaf april of mei.
• Na de laatste nachtvorst uitplanten.
• Bij voorkeur in blokken planten voor een goede bestuiving.
• Regelmatig bemesten.

De oogst vindt meestal plaats tussen augustus en oktober.

Water geven

Maïs heeft tijdens de groeiperiode veel water nodig.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Extra water tijdens de vorming van de kolven.

Oogsten

Suikermaïs wordt geoogst wanneer de korrels volledig ontwikkeld maar nog zacht zijn.

• Kolven afbreken.
• Zo snel mogelijk verwerken.
• Verse maïs direct consumeren voor de beste smaak.

Bewaren van maïs

Koelkast

Verse maïskolven blijven enkele dagen goed in de koelkast. Na de oogst neemt het suikergehalte geleidelijk af.

Invriezen

Na kort blancheren kunnen zowel hele kolven als losse korrels uitstekend worden ingevroren.

Inblikken

Maïskorrels worden veel ingeblikt en blijven daardoor lange tijd houdbaar.

Voedingswaarde

Maïs bevat veel waardevolle voedingsstoffen.

• Vitamine B1.
• Vitamine B5.
• Foliumzuur.
• Vitamine C.
• Kalium.
• Magnesium.
• Fosfor.
• Voedingsvezels.
• Koolhydraten.
• Carotenoïden zoals luteïne en zeaxanthine.

De gele kleur van maïs wordt veroorzaakt door natuurlijke carotenoïden. Deze antioxidanten geven de korrels hun karakteristieke kleur.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Slechte bestuiving	Te weinig planten of te veel wind
Vogelschade	Vogels eten jonge zaden of rijpe kolven
Maïsschimmel	Schimmelaantasting
Droge korrels	Te laat geoogst
Onvoldoende groei	Voedingstekort of koude grond

Interessante weetjes

• Maïs behoort botanisch gezien tot de grassen.
• Een gemiddelde maïskolf bevat ongeveer 500 tot 800 korrels.
• Popcorn ontstaat doordat vocht in de harde korrels onder druk explodeert.
• Maïs wordt wereldwijd op alle continenten geteeld, behalve Antarctica.
• Suikermaïs wordt geoogst voordat de korrels volledig rijp zijn.
• De lange maïsdraden zijn de vrouwelijke bloemdelen van de plant.
• Maïs is samen met rijst en tarwe een van de belangrijkste voedselgewassen ter wereld.

Conclusie

Maïs is een veelzijdige en voedzame graan- en groenteplant die wereldwijd een belangrijke rol speelt in de voeding. Dankzij de zoete smaak, sappige korrels en talloze bereidingsmogelijkheden is suikermaïs geliefd in zowel eenvoudige als uitgebreide gerechten. Daarnaast levert maïs belangrijke voedingsstoffen zoals vezels, vitaminen en mineralen. Door zijn eenvoudige teelt, hoge opbrengst en brede toepasbaarheid is maïs een waardevolle aanvulling voor zowel de moestuin als de keuken.