Erwten (Pisum sativum)

Inleiding

Erwten zijn een van de oudste gecultiveerde peulvruchten ter wereld en behoren tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae). Ze worden al duizenden jaren verbouwd vanwege hun voedzame zaden en hun veelzijdige toepassingen in de keuken. Afhankelijk van het ras worden de jonge zaden, de peulen of beide gegeten.

Verse erwten hebben een zachte, zoete smaak en een frisse groene kleur. Ze kunnen rauw worden gegeten, maar worden meestal kort gekookt, gestoomd of verwerkt in soepen, salades, stoofgerechten en puree. Naast verse erwten zijn ook diepvrieserwten, gedroogde erwten en spliterwten zeer populair.

Erwten zijn rijk aan plantaardige eiwitten, voedingsvezels, vitaminen en mineralen. Bovendien verrijken ze de bodem met stikstof, waardoor ze een waardevol gewas zijn in de moestuin.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Erwt
Wetenschappelijke naam	Pisum sativum
Familie	Fabaceae (Vlinderbloemenfamilie)
Oorsprong	Midden-Oosten en Middellandse Zeegebied
Planttype	Eenjarige plant
Hoogte	30 centimeter tot 2 meter, afhankelijk van het ras
Bloemkleur	Wit, roze of paars
Eetbaar deel	Zaden en bij sommige rassen ook de peulen

Geschiedenis van de erwt

Erwten worden al meer dan zevenduizend jaar geteeld. Archeologische vondsten tonen aan dat ze reeds werden verbouwd in het Midden-Oosten en later hun weg vonden naar Europa en Azië. In de middeleeuwen vormden gedroogde erwten een belangrijk basisvoedsel, omdat ze lang houdbaar waren en veel voedingsstoffen bevatten.

Pas vanaf de zeventiende eeuw werden jonge, zoete doperwten populair. Tegenwoordig behoren erwten wereldwijd tot de meest geteelde peulgewassen.

Belangrijkste soorten erwten

• Doperwten.
• Sugarsnaps.
• Peultjes.
• Kapucijners.
• Spliterwten.
• Droge erwten.
• Rimpelerwten.
• Ronde erwten.

Doperwten worden geoogst voor de zaden, terwijl bij peultjes en sugarsnaps ook de jonge peulen volledig eetbaar zijn.

Uiterlijke kenmerken

De erwtenplant is een klimmende of laagblijvende plant met ranken waarmee hij zich aan steunen kan vasthechten.

• Groene stengels.
• Samengestelde bladeren.
• Dunne ranken.
• Vlindervormige bloemen.
• Groene peulen met ronde zaden.

Afhankelijk van het ras bevatten de peulen vier tot tien erwten.

Smaak en structuur

Verse erwten hebben een aangename smaak.

• Licht zoet.
• Fris.
• Zacht.
• Mild.
• Licht nootachtig.

Jonge erwten zijn sappig en mals. Oudere erwten worden steviger en zetmeelrijker.

Gebruik in de keuken

Erwten behoren tot de meest veelzijdige groenten en peulvruchten.

Toepassingen

• Soepen.
• Salades.
• Purees.
• Risotto.
• Pasta’s.
• Roerbakgerechten.
• Stoofgerechten.
• Ovenschotels.
• Groentemengelingen.
• Rijstgerechten.

Bekende gerechten met erwten

• Erwtensoep.
• Groene erwtenpuree.
• Risotto met erwten.
• Pasta met erwten.
• Russische salade.
• Paella.
• Gebakken rijst.
• Peultjes met boter.
• Sugarsnaps uit de wok.
• Kapucijners met spek.

Goede smaakcombinaties

• Wortel.
• Ui.
• Prei.
• Munt.
• Peterselie.
• Dille.
• Aardappel.
• Spek.
• Ham.
• Kip.
• Zalm.
• Room.
• Parmezaanse kaas.
• Citroen.
• Boter.

Erwten kweken

Standplaats

Erwten groeien het best op een zonnige plaats.

• Volle zon.
• Lichte halfschaduw.
• Beschutte standplaats.

Bodem

De ideale bodem is:

• Goed doorlatend.
• Humusrijk.
• Licht vochtig.
• Niet te zwaar.
• Voedzaam.

Zaaien en planten

• Zaaien vanaf februari tot april.
• Rechtstreeks in de volle grond.
• Gebruik eventueel klimrekken voor hoge rassen.
• Regelmatig onkruid verwijderen.

De eerste oogst volgt meestal na ongeveer tien tot twaalf weken.

Water geven

Erwten hebben tijdens de bloei en peulvorming voldoende water nodig.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Geen langdurige wateroverlast.

Oogsten

Erwten smaken het best wanneer ze jong worden geoogst.

• Peulen regelmatig plukken.
• Niet te lang laten hangen.
• Regelmatig oogsten stimuleert nieuwe peulen.

Bewaren van erwten

Koelkast

Verse erwten blijven enkele dagen goed in de koelkast.

Invriezen

Na kort blancheren kunnen erwten uitstekend worden ingevroren.

Drogen

Gedroogde erwten zijn maanden tot zelfs jaren houdbaar wanneer ze droog worden bewaard.

Voedingswaarde

Erwten behoren tot de meest voedzame groenten.

• Vitamine C.
• Vitamine K.
• Vitamine B1.
• Foliumzuur.
• Kalium.
• Magnesium.
• IJzer.
• Voedingsvezels.
• Plantaardige eiwitten.
• Antioxidanten.

Dankzij hun hoge gehalte aan eiwitten en vezels zorgen erwten voor een langdurig verzadigd gevoel en passen ze uitstekend in een gevarieerd voedingspatroon.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Bladluis	Insectenaantasting
Meeldauw	Schimmelaantasting
Slakkenvraat	Jonge planten worden aangevreten
Slechte peulvorming	Droogte tijdens de bloei
Wortelrot	Te natte bodem

Interessante weetjes

• Erwten behoren tot de oudste geteelde landbouwgewassen ter wereld.
• De planten kunnen stikstof uit de lucht opnemen en daarmee de bodem verrijken.
• Verse erwten bevatten meer natuurlijke suikers dan gedroogde erwten.
• Spliterwten zijn gedroogde erwten waarvan de schil is verwijderd.
• Peultjes en sugarsnaps worden volledig met peul gegeten.
• Erwten bestaan voor ongeveer 75 tot 80% uit water.
• Kapucijners zijn een aparte variëteit met grotere en donkerdere zaden.

Conclusie

Erwten zijn veelzijdige, smaakvolle en voedzame peulvruchten die zowel vers als gedroogd een belangrijke plaats innemen in de keuken. Dankzij hun zachte, lichtzoete smaak passen ze perfect in soepen, salades, pasta’s, rijstgerechten en stoofschotels. Bovendien zijn erwten rijk aan plantaardige eiwitten, vitaminen, mineralen en voedingsvezels. Door hun eenvoudige teelt en hun gunstige invloed op de bodem zijn ze een uitstekende keuze voor iedere moestuin en een waardevolle aanvulling op een gezond en gevarieerd voedingspatroon.