Asperge (Asparagus officinalis)

Inleiding

De asperge wordt vaak de “koningin van de groenten” genoemd en is een van de meest geliefde seizoensgroenten in Europa. Vooral in België, Nederland, Duitsland en Frankrijk is de asperge een ware delicatesse die elk voorjaar volop wordt gegeten. Dankzij haar verfijnde smaak, zachte structuur en veelzijdigheid is de asperge een vaste waarde in zowel de klassieke als de moderne keuken.

De asperge behoort tot de aspergefamilie (Asparagaceae). In tegenstelling tot veel andere groenten wordt niet het blad of de vrucht gegeten, maar de jonge scheuten die uit de grond groeien. Afhankelijk van de teeltwijze ontstaan witte, groene of paarse asperges, elk met een eigen smaak en toepassing.

Asperges zijn niet alleen bijzonder smaakvol, maar bevatten ook veel vitaminen, mineralen en voedingsvezels. Bovendien zijn ze caloriearm en passen ze uitstekend in een gezond voedingspatroon.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Asperge
Wetenschappelijke naam	Asparagus officinalis
Familie	Asparagaceae (Aspergefamilie)
Oorsprong	Europa, Noord-Afrika en West-Azië
Planttype	Meerjarige groente
Hoogte	100 tot 180 centimeter
Bloemkleur	Wit tot lichtgeel
Eetbaar deel	Jonge scheuten

Geschiedenis van de asperge

Asperges worden al meer dan tweeduizend jaar geteeld. De oude Egyptenaren kenden de plant al en ook de Grieken en Romeinen waardeerden haar om de verfijnde smaak en vermeende geneeskrachtige eigenschappen.

Tijdens de middeleeuwen werd de asperge vooral gekweekt in kloostertuinen. Vanaf de zeventiende eeuw groeide ze uit tot een luxeproduct dat vooral aan koninklijke hoven en door de adel werd gegeten.

Tegenwoordig behoort de asperge tot de populairste voorjaarsgroenten in Europa. België, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië behoren tot de belangrijkste producenten.

Uiterlijke kenmerken

De aspergeplant vormt ondergrondse wortelstokken waaruit elk voorjaar nieuwe scheuten groeien. Wanneer deze niet worden geoogst, ontwikkelen ze zich tot hoge, fijne, varenachtige planten met lichtgroene stengels.

In de zomer verschijnen kleine witgele bloemetjes die later uitgroeien tot felrode bessen. Deze bessen zijn niet eetbaar.

De jonge scheuten zijn het eetbare gedeelte van de plant.

Soorten asperges

Witte asperges

• Groeien volledig onder de grond.
• Hebben een zachte, verfijnde smaak.
• Moeten worden geschild.
• Zijn bijzonder populair in België en Nederland.

Groene asperges

• Groeien boven de grond.
• Krijgen hun groene kleur door zonlicht.
• Hebben een krachtigere smaak.
• Moeten meestal niet worden geschild.

Paarse asperges

• Hebben een roodpaarse kleur.
• Zijn iets zoeter.
• Worden vaak rauw of kort bereid gegeten.

Smaak en structuur

Asperges hebben een verfijnd smaakprofiel.

• Zacht.
• Mild.
• Licht zoet.
• Subtiel nootachtig.
• Fris.
• Sappig.

Witte asperges zijn doorgaans zachter en subtieler van smaak dan groene asperges, die een iets kruidiger en uitgesprokener aroma hebben.

Gebruik in de keuken

Asperges zijn bijzonder veelzijdig en passen in tal van gerechten.

Toepassingen

• Koken.
• Stomen.
• Grillen.
• Roosteren.
• Barbecue.
• Roerbakken.
• Soepen.
• Salades.
• Risotto.
• Pasta’s.

Bekende gerechten met asperges

• Asperges op Vlaamse wijze.
• Asperges met ham en botersaus.
• Asperges met hollandaisesaus.
• Aspergesoep.
• Gegrilde groene asperges.
• Aspergerisotto.
• Pasta met asperges.
• Quiche met asperges.
• Aspergesalade.
• Ovenschotel met asperges.

Goede smaakcombinaties

• Boter.
• Ei.
• Ham.
• Gerookte zalm.
• Garnalen.
• Parmezaanse kaas.
• Peterselie.
• Bieslook.
• Citroen.
• Knoflook.
• Room.
• Hollandaisesaus.

Asperges kweken

Standplaats

Asperges houden van veel zon en warmte.

• Volle zon.
• Beschutte plaats.
• Goede luchtcirculatie.

Bodem

De ideale bodem is:

• Zandig.
• Goed doorlatend.
• Humusrijk.
• Voedzaam.
• Licht kalkhoudend.

Zware kleigrond is minder geschikt omdat de scheuten moeilijker kunnen groeien.

Aanplanten

• Plant aspergeklauwen in het vroege voorjaar.
• Maak diepe plantgeulen.
• Geef voldoende ruimte tussen de planten.
• Geduld is belangrijk, want een volledige oogst begint meestal vanaf het derde jaar.

Een goed onderhouden aspergebed kan vijftien tot twintig jaar productief blijven.

Water geven

Voor een goede groei is een gelijkmatige vochtigheid belangrijk.

• Regelmatig water geven tijdens droge perioden.
• Voorkom langdurige uitdroging.
• Zorg voor een goede afwatering.

Oogsten

Het aspergeseizoen loopt meestal van april tot 24 juni.

• Witte asperges worden onder de grond afgestoken.
• Groene asperges worden boven de grond afgesneden.
• Na 24 juni stopt de oogst zodat de plant voldoende reserves kan opbouwen voor het volgende seizoen.

Bewaren van asperges

Koelkast

Verse asperges blijven twee tot vier dagen goed wanneer ze in een vochtige doek zijn gewikkeld.

Invriezen

Geschilde witte asperges en groene asperges kunnen rauw worden ingevroren.

Inmaken

Asperges kunnen worden ingelegd in zoetzuur of worden geweckt voor langdurige bewaring.

Voedingswaarde

Asperges bevatten weinig calorieën maar zijn rijk aan waardevolle voedingsstoffen.

• Vitamine A.
• Vitamine C.
• Vitamine E.
• Vitamine K.
• Foliumzuur.
• Kalium.
• Calcium.
• Fosfor.
• Voedingsvezels.
• Antioxidanten.

Daarnaast bevatten asperges asparagine, een natuurlijk aminozuur waaraan de groente haar naam dankt. Dit stofje kan ervoor zorgen dat urine na het eten van asperges een kenmerkende geur krijgt.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Aspergekever	Insectenaantasting
Wortelrot	Slechte drainage
Dunne scheuten	Te intensief geoogst
Roest	Schimmelaantasting
Langzame groei	Voedingstekort of koude bodem

Interessante weetjes

• Een aspergeplant kan vijftien tot twintig jaar oud worden.
• België en Nederland staan bekend om hun hoogwaardige witte asperges.
• 24 juni, Sint-Jan, geldt traditioneel als de laatste oogstdag van het aspergeseizoen.
• Groene asperges bevatten doorgaans iets meer vitamine C dan witte asperges.
• Witte asperges blijven wit doordat ze zonder zonlicht groeien.
• De geur van urine na het eten van asperges wordt veroorzaakt door zwavelhoudende stoffen die tijdens de spijsvertering ontstaan.

Conclusie

Asperges behoren tot de meest verfijnde en geliefde seizoensgroenten. Dankzij hun zachte smaak, veelzijdigheid en rijke voedingswaarde vormen ze een onmisbaar ingrediënt in de lente- en zomerkeuken. Of je nu kiest voor de klassieke witte asperge, de aromatische groene variant of de zoetere paarse soort, asperges bieden talloze culinaire mogelijkheden. Met hun lange geschiedenis, eenvoudige teelt en exclusieve karakter verdienen ze met recht de titel van “koningin van de groenten”.