Postelein (Portulaca oleracea)

Inleiding

Postelein is een eenjarige bladgroente die behoort tot de posteleinfamilie (Portulacaceae). De plant staat bekend om zijn dikke, sappige bladeren en stengels, die een frisse, licht zure en knapperige smaak hebben. Postelein wordt al duizenden jaren gegeten en groeit van nature in warme en gematigde gebieden over vrijwel de hele wereld.

Hoewel postelein vroeger vooral als “armoedegroente” werd beschouwd, is hij tegenwoordig opnieuw populair vanwege zijn uitstekende voedingswaarde en veelzijdigheid in de keuken. De jonge bladeren kunnen zowel rauw als gekookt worden gegeten en passen uitstekend in salades, soepen, stamppotten, wokgerechten en smoothies.

Postelein behoort tot de meest voedzame bladgroenten en is een van de weinige groenten die van nature een relatief hoog gehalte aan omega 3-vetzuren bevat. Daarnaast is de plant rijk aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Postelein
Wetenschappelijke naam	Portulaca oleracea
Familie	Portulacaceae (Posteleinfamilie)
Oorsprong	Azië en het Middellandse Zeegebied
Planttype	Eenjarige bladgroente
Hoogte	10 tot 40 centimeter
Bloemkleur	Geel
Eetbaar deel	Bladeren, jonge stengels en scheuten

Geschiedenis van postelein

Postelein wordt al meer dan 4.000 jaar geteeld. De oude Egyptenaren, Grieken en Romeinen gebruikten de plant als groente en als geneeskrachtig kruid. In de Middeleeuwen werd postelein in heel Europa verbouwd en was hij een veelvoorkomende groente in kloostertuinen.

Later verloor postelein aan populariteit doordat andere bladgroenten zoals sla en spinazie meer werden geteeld. Tegenwoordig beleeft de groente een heropleving dankzij de groeiende belangstelling voor gezonde voeding en vergeten groenten.

Belangrijkste soorten postelein

• Zomerpostelein.
• Winterpostelein.
• Groene postelein.
• Goudgele postelein.
• Wilde postelein.

Let op dat winterpostelein (Claytonia perfoliata) botanisch een andere plant is dan gewone postelein, hoewel beide groenten op een vergelijkbare manier worden gebruikt.

Uiterlijke kenmerken

Postelein vormt een laagblijvende plant met vlezige bladeren.

• Dikke, sappige bladeren.
• Roodgroene, vlezige stengels.
• Kleine gele bloemen.
• Gladde ronde bladeren.
• Kruipende groeiwijze.

Door de vlezige bladeren kan de plant goed tegen warme en droge omstandigheden.

Smaak en structuur

Postelein heeft een frisse en aangename smaak.

• Licht zuur.
• Fris.
• Mild nootachtig.
• Licht zoutachtig.
• Subtiel citroenachtig.

De bladeren zijn sappig, zacht en licht knapperig. Na het koken worden ze zachter, vergelijkbaar met spinazie.

Gebruik in de keuken

Postelein is bijzonder veelzijdig en kan zowel rauw als warm worden gegeten.

Toepassingen

• Salades.
• Soepen.
• Stamppotten.
• Roerbakgerechten.
• Wokgerechten.
• Omeletten.
• Quiches.
• Pasta.
• Smoothies.
• Pesto.

Bekende gerechten met postelein

• Posteleinstamppot.
• Posteleinsoep.
• Salade met postelein.
• Roergebakken postelein.
• Quiche met postelein.
• Pasta met postelein.
• Groene smoothie.
• Omelet met postelein.
• Posteleinpesto.
• Groenteschotel met postelein.

Goede smaakcombinaties

• Tomaten.
• Komkommer.
• Radijs.
• Avocado.
• Aardappelen.
• Knoflook.
• Ui.
• Bieslook.
• Dille.
• Peterselie.
• Citroen.
• Olijfolie.
• Boter.
• Geitenkaas.
• Feta.
• Parmezaanse kaas.
• Ei.
• Zalm.
• Kip.
• Walnoten.

Postelein kweken

Standplaats

Postelein houdt van warmte en veel zonlicht.

• Volle zon.
• Lichte halfschaduw.
• Beschutte standplaats.

Bodem

De ideale bodem is:

• Luchtig.
• Goed doorlatend.
• Voedselrijk.
• Humusrijk.
• Licht vochtig.

Zaaien

• Zaai vanaf mei tot augustus.
• Zaai rechtstreeks in de volle grond.
• Bedek de zaden slechts dun met aarde.
• Zaai regelmatig voor een doorlopende oogst.

Postelein groeit zeer snel en kan vaak al na vier tot zes weken worden geoogst.

Water geven

Hoewel de plant droogte redelijk goed verdraagt, levert een gelijkmatig vochtige bodem de mooiste bladeren op.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom langdurige uitdroging.
• Vermijd langdurig natte grond.

Oogsten

De jonge scheuten worden meerdere keren per seizoen geoogst.

• Knip de bovenste delen van de plant af.
• Laat de wortels staan voor nieuwe uitlopers.
• Oogst jonge bladeren voor de beste smaak.

Door regelmatig te oogsten blijft de plant nieuwe scheuten vormen.

Bewaren

Koelkast

Verse postelein blijft ongeveer twee tot vier dagen goed in de koelkast. Bewaar de bladeren in een licht vochtige doek of een afgesloten groentebak.

Invriezen

Na kort blancheren kan postelein worden ingevroren. De structuur verandert enigszins, waardoor hij vooral geschikt blijft voor warme gerechten.

Voedingswaarde

Postelein behoort tot de gezondste bladgroenten.

• Vitamine A.
• Vitamine C.
• Vitamine E.
• Vitamine K.
• Foliumzuur.
• Kalium.
• Calcium.
• Magnesium.
• IJzer.
• Voedingsvezels.
• Omega 3-vetzuren.
• Antioxidanten.

Postelein is bijzonder omdat hij van nature alfa-linoleenzuur (ALA), een plantaardig omega 3-vetzuur, bevat. Dit komt slechts bij weinig bladgroenten in noemenswaardige hoeveelheden voor.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Langzame groei	Te lage temperatuur
Gele bladeren	Voedingstekort
Slakkenvraat	Vochtige omstandigheden
Wortelrot	Te natte bodem
Doorschieten	Warm weer en ouder wordende planten

Interessante weetjes

• Postelein behoort tot de oudste bekende bladgroenten ter wereld.
• De plant bevat van nature meer omega 3-vetzuren dan de meeste andere groenten.
• Door de vlezige bladeren kan postelein goed tegen droogte.
• In veel landen groeit wilde postelein spontaan tussen bestrating en in tuinen.
• De kleine gele bloemen openen zich alleen bij zonnig weer.
• Alle bovengrondse delen van de plant zijn eetbaar.
• Postelein wordt steeds vaker gebruikt in moderne gezonde en vegetarische gerechten.

Conclusie

Postelein is een veelzijdige, smaakvolle en bijzonder voedzame bladgroente met een frisse, licht zure smaak en sappige bladeren. Hij is geschikt voor zowel rauwe als warme bereidingen en past uitstekend in salades, soepen, stamppotten, wokgerechten en smoothies. Dankzij het hoge gehalte aan vitaminen, mineralen, antioxidanten, voedingsvezels en plantaardige omega 3-vetzuren behoort postelein tot de gezondste groenten die in de moestuin kunnen worden geteeld. Door zijn snelle groei, eenvoudige teelt en brede culinaire toepassingen verdient postelein een vaste plaats in iedere keuken.