Waterkers (Nasturtium officinale)

Inleiding

Waterkers is een snelgroeiende bladgroente die behoort tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). De plant groeit van nature langs heldere beekjes, bronnen en langzaam stromende rivieren. Dankzij de frisgroene bladeren en de pittige, licht peperige smaak is waterkers al eeuwenlang een geliefde groente in de Europese keuken.

Waterkers wordt voornamelijk rauw gegeten in salades, op sandwiches of als garnering, maar komt ook uitstekend tot zijn recht in soepen, sauzen, omeletten en stamppotten. De jonge blaadjes hebben de meest verfijnde smaak, terwijl oudere bladeren iets pittiger worden.

Naast zijn culinaire waarde staat waterkers bekend als een van de meest voedzame bladgroenten. Hij bevat uitzonderlijk veel vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels, waardoor hij vaak wordt beschouwd als een echte supergroente.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Waterkers
Wetenschappelijke naam	Nasturtium officinale
Familie	Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Oorsprong	Europa en West-Azië
Planttype	Meerjarige waterplant
Hoogte	20 tot 60 centimeter
Bloemkleur	Wit
Eetbaar deel	Bladeren, jonge stengels en jonge scheuten

Geschiedenis van waterkers

Waterkers wordt al sinds de oudheid gegeten. De Romeinen en Grieken waardeerden de plant vanwege zijn frisse smaak en gebruikten hem zowel als voedsel als in de kruidengeneeskunde. In de 19e eeuw ontstonden de eerste commerciële waterkerskwekerijen in Engeland, waar de plant werd geteeld in ondiepe waterbassins met helder bronwater.

Tegenwoordig wordt waterkers wereldwijd gekweekt en is hij verkrijgbaar als verse bladgroente in supermarkten en speciaalzaken.

Belangrijkste soorten waterkers

• Gewone waterkers.
• Breedbladige waterkers.
• Fijnbladige waterkers.
• Gecultiveerde waterkers.
• Wilde waterkers.

Hoewel er verschillende varianten bestaan, verschillen ze vooral in bladgrootte, groeisnelheid en smaakintensiteit.

Uiterlijke kenmerken

Waterkers vormt laagblijvende planten met sappige stengels.

• Ronde tot ovale groene bladeren.
• Vlezige holle stengels.
• Kleine witte bloemen.
• Ondiepe wortels.
• Kruipende groeiwijze.

De plant groeit vaak in of vlak naast stromend water en vormt dichte groene matten.

Smaak en structuur

Waterkers heeft een uitgesproken frisse smaak.

• Licht peperig.
• Fris.
• Licht mosterdachtig.
• Kruidig.
• Subtiel nootachtig.

De bladeren zijn mals, sappig en knapperig. Door verhitting wordt de smaak zachter en minder pittig.

Gebruik in de keuken

Waterkers wordt vooral vers gebruikt, maar kan ook kort worden verwarmd.

Toepassingen

• Salades.
• Sandwiches.
• Wraps.
• Soepen.
• Sauzen.
• Omeletten.
• Pasta.
• Risotto.
• Stamppot.
• Garnering.

Bekende gerechten met waterkers

• Waterkerssoep.
• Salade met waterkers.
• Sandwich met waterkers.
• Aardappelpuree met waterkers.
• Omelet met waterkers.
• Pasta met waterkerspesto.
• Risotto met waterkers.
• Waterkerssmoothie.
• Waterkerssalade met geitenkaas.
• Vis met waterkers.

Goede smaakcombinaties

• Zalm.
• Forel.
• Garnalen.
• Kip.
• Ei.
• Geitenkaas.
• Parmezaanse kaas.
• Komkommer.
• Radijs.
• Avocado.
• Citroen.
• Sinaasappel.
• Olijfolie.
• Boter.
• Room.
• Dille.
• Bieslook.
• Peterselie.
• Knoflook.
• Walnoten.

Waterkers kweken

Standplaats

Waterkers groeit het beste op vochtige plaatsen met veel licht.

• Volle zon.
• Lichte halfschaduw.
• Vochtige of natte standplaats.

Bodem

De ideale bodem is:

• Voedselrijk.
• Vochtig.
• Humusrijk.
• Licht kalkhoudend.
• Goed doorstroomd met schoon water.

Zaaien

• Zaai vanaf maart tot augustus.
• Zaai in vochtige grond of ondiep water.
• Houd de bodem voortdurend vochtig.
• Dun jonge planten indien nodig uit.

Waterkers groeit snel en kan meerdere keren per jaar worden geoogst.

Water geven

De plant heeft voortdurend voldoende vocht nodig.

• Houd de grond altijd vochtig.
• Gebruik bij voorkeur schoon water.
• Laat de bodem nooit uitdrogen.

Oogsten

De jonge scheuten worden regelmatig afgeknipt.

• Knip de bovenste scheuten af.
• Laat de plant verder doorgroeien.
• Oogst meerdere keren per seizoen.

Door regelmatig te oogsten blijft de plant jong en produceert hij voortdurend nieuwe bladeren.

Bewaren

Koelkast

Verse waterkers blijft ongeveer drie tot vijf dagen goed in de koelkast. Bewaar de bladeren licht vochtig voor een optimale kwaliteit.

Invriezen

Na kort blancheren kan waterkers worden ingevroren, al gaat een deel van de knapperige structuur verloren. Ingevroren waterkers is vooral geschikt voor soepen en sauzen.

Voedingswaarde

Waterkers behoort tot de meest voedzame bladgroenten.

• Vitamine C.
• Vitamine A.
• Vitamine K.
• Vitamine E.
• Foliumzuur.
• Calcium.
• Kalium.
• IJzer.
• Magnesium.
• Voedingsvezels.
• Antioxidanten.
• Glucosinolaten.

Waterkers bevat zeer weinig calorieën, maar juist veel vitaminen en antioxidanten. Hierdoor past hij uitstekend binnen een gezond en gevarieerd voedingspatroon.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Gele bladeren	Voedingstekort
Slechte groei	Onvoldoende vocht
Bladluizen	Warme droge omstandigheden
Slakkenvraat	Vochtige omgeving
Schimmelaantasting	Slecht stromend of vervuild water

Interessante weetjes

• Waterkers groeit van nature in schoon, stromend water.
• De plant behoort tot dezelfde familie als broccoli, kool, radijs en mosterd.
• Door zijn hoge voedingswaarde wordt waterkers vaak een supergroente genoemd.
• De pittige smaak wordt veroorzaakt door natuurlijke mosterdoliën.
• Zowel de bladeren als de jonge stengels zijn eetbaar.
• Waterkers kan meerdere keren per jaar worden geoogst.
• In Engeland wordt waterkers al meer dan tweehonderd jaar commercieel geteeld.

Conclusie

Waterkers is een veelzijdige, frisse en bijzonder voedzame bladgroente met een aangenaam peperige smaak. De jonge bladeren zijn uitstekend geschikt voor salades, sandwiches, soepen, sauzen en warme gerechten. Dankzij het hoge gehalte aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels vormt waterkers een waardevolle aanvulling op een gezond voedingspatroon. Bovendien groeit de plant snel, is hij eenvoudig meerdere keren per seizoen te oogsten en verdient hij een vaste plaats in zowel de moestuin als de keuken.