Chilipeper (Capsicum spp.)

Inleiding

Chilipeper is een van de bekendste en meest gebruikte specerijgroenten ter wereld. De vruchten behoren tot het geslacht Capsicum uit de nachtschadefamilie (Solanaceae), waartoe ook paprika, tomaat, aardappel en aubergine behoren. Chilipepers zijn geliefd vanwege hun pittige smaak, die wordt veroorzaakt door de stof capsaïcine. Afhankelijk van het ras kan de scherpte variëren van mild tot extreem heet.

Chilipepers worden wereldwijd gebruikt in de Mexicaanse, Aziatische, Indiase, Afrikaanse, Caribische en Zuid-Amerikaanse keuken. Ze kunnen vers, gedroogd, gerookt, ingelegd of vermalen worden gebruikt en geven gerechten extra smaak, kleur en pit.

Naast hun culinaire waarde bevatten chilipepers veel vitaminen, antioxidanten en mineralen. Dankzij de enorme variatie in soorten, kleuren en scherpte behoren ze tot de populairste groenten en specerijen ter wereld.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Chilipeper
Wetenschappelijke naam	Capsicum spp.
Familie	Solanaceae (Nachtschadefamilie)
Oorsprong	Midden- en Zuid-Amerika
Planttype	Meerjarige plant (meestal als eenjarige geteeld)
Hoogte	40 tot 150 centimeter
Bloemkleur	Wit, paars of lichtgroen
Eetbaar deel	De vrucht (peper)

Geschiedenis van chilipeper

Chilipepers worden al meer dan 6.000 jaar verbouwd in Midden- en Zuid-Amerika. De Maya’s, Azteken en Inca’s gebruikten ze dagelijks als smaakmaker. Na de ontdekking van Amerika door Christoffel Columbus werden chilipepers naar Europa gebracht.

Vanuit Europa verspreidden Portugese en Spaanse handelaren de plant snel naar Afrika, India, China en Zuidoost-Azië. Tegenwoordig zijn chilipepers niet meer weg te denken uit talloze wereldkeukens.

Belangrijkste soorten chilipepers

• Jalapeño.
• Serrano.
• Cayennepeper.
• Bird’s Eye.
• Thai Chili.
• Habanero.
• Scotch Bonnet.
• Poblano.
• Anaheim.
• Chipotle (gerookte jalapeño).
• Carolina Reaper.
• Trinidad Moruga Scorpion.

Elke soort heeft zijn eigen smaak, aroma en scherpte. Sommige pepers zijn mild en fruitig, terwijl andere tot de heetste ter wereld behoren.

Uiterlijke kenmerken

Chilipepers verschillen sterk in vorm, kleur en grootte.

• Lange of korte vruchten.
• Ronde, puntige of gekromde vorm.
• Groene, gele, oranje, rode, paarse of bruine kleur.
• Gladde glanzende schil.
• Witte of crèmekleurige zaden.

De vruchten kunnen variëren van slechts enkele centimeters tot meer dan twintig centimeter lang.

Smaak en scherpte

De smaak hangt af van het ras en de rijpheid.

• Fris.
• Fruitig.
• Licht zoet.
• Rokerig.
• Zeer pittig.

De scherpte wordt veroorzaakt door capsaïcine. Deze stof bevindt zich voornamelijk in de witte zaadlijsten aan de binnenkant van de peper en veel minder in de zaden zelf.

Scoville-schaal

De pittigheid van chilipepers wordt uitgedrukt in Scoville Heat Units (SHU).

Soort	Gemiddelde SHU
Paprika	0
Poblano	1.000 – 2.000
Jalapeño	2.500 – 8.000
Serrano	10.000 – 25.000
Cayenne	30.000 – 50.000
Bird’s Eye	50.000 – 100.000
Habanero	100.000 – 350.000
Carolina Reaper	Meer dan 2.000.000

Gebruik in de keuken

Chilipepers worden vers, gedroogd, gerookt of verwerkt gebruikt.

Toepassingen

• Soepen.
• Sauzen.
• Curry’s.
• Marinades.
• Stoofgerechten.
• Wokgerechten.
• Salsa.
• Pizza.
• Pasta.
• Barbecuegerechten.

Bekende gerechten met chilipeper

• Chili con carne.
• Sambal.
• Harissa.
• Sriracha.
• Mexicaanse salsa.
• Thaise curry.
• Vindaloo.
• Kimchi.
• Gumbo.
• Piri-piri kip.

Goede smaakcombinaties

• Knoflook.
• Ui.
• Tomaten.
• Paprika.
• Limoen.
• Citroen.
• Koriander.
• Komijn.
• Gember.
• Kurkuma.
• Oregano.
• Basilicum.
• Olijfolie.
• Kokosmelk.
• Rundvlees.
• Kip.
• Varkensvlees.
• Vis.
• Garnalen.
• Pure chocolade.

Chilipepers kweken

Standplaats

Chilipepers houden van veel warmte en zon.

• Volle zon.
• Warme beschutte plaats.
• Kas of serre in koelere klimaten.

Bodem

De ideale bodem is:

• Voedzaam.
• Humusrijk.
• Goed doorlatend.
• Licht vochtig.
• Luchtig.

Zaaien

• Zaai vanaf februari binnenshuis.
• Plant uit na de laatste nachtvorst.
• Geef voldoende warmte tijdens de kieming.
• Voorzie voldoende ruimte tussen de planten.

De meeste chilipepers hebben een lange groeiperiode en ontwikkelen zich het best bij temperaturen tussen 20 en 30 °C.

Water geven

De planten hebben regelmatig water nodig.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Vermijd natte wortels.

Oogsten

De vruchten worden geoogst zodra ze volledig zijn uitgekleurd of de gewenste rijpheid hebben bereikt.

• Knip de vruchten voorzichtig af.
• Oogst regelmatig.
• Gebruik handschoenen bij zeer hete pepers.

Bewaren

Koelkast

Verse chilipepers blijven één tot twee weken goed in de koelkast.

Drogen

Chilipepers kunnen uitstekend worden gedroogd en zijn daarna maanden tot zelfs jaren houdbaar wanneer ze droog worden bewaard.

Invriezen

Verse pepers kunnen zonder problemen worden ingevroren en behouden daarbij vrijwel al hun smaak.

Inleggen

Chilipepers worden vaak ingelegd in azijn of olie om ze langer houdbaar te maken.

Voedingswaarde

Chilipepers bevatten veel gezonde voedingsstoffen.

• Vitamine C.
• Vitamine A.
• Vitamine E.
• Vitamine B6.
• Foliumzuur.
• Kalium.
• Magnesium.
• Voedingsvezels.
• Capsaïcine.
• Antioxidanten.

Rode chilipepers bevatten doorgaans meer vitamine A en antioxidanten dan groene, onrijpe pepers.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Bloesemval	Te hoge of te lage temperatuur
Bladluizen	Aantasting tijdens warm weer
Spint	Droge lucht
Wortelrot	Te natte bodem
Onrijpe vruchten	Onvoldoende zon of warmte

Interessante weetjes

• Capsaïcine zorgt voor de pittige smaak van chilipepers.
• Melk helpt beter tegen een branderig gevoel in de mond dan water.
• Chilipepers behoren botanisch tot de vruchten en niet tot de groenten.
• Er bestaan duizenden verschillende rassen.
• De heetste pepers kunnen meer dan twee miljoen Scoville-eenheden bereiken.
• De kleur verandert tijdens het rijpen meestal van groen naar geel, oranje of rood.
• Gedroogde chilipepers ontwikkelen vaak een nog rijker aroma dan verse exemplaren.

Conclusie

Chilipepers behoren tot de meest veelzijdige smaakmakers ter wereld. Dankzij hun grote variatie in vorm, kleur, aroma en scherpte zijn ze onmisbaar in talloze keukens. Ze kunnen vers, gedroogd, gerookt of ingelegd worden gebruikt en geven gerechten extra pit en karakter. Bovendien zijn chilipepers rijk aan vitaminen, antioxidanten en capsaïcine. Met voldoende warmte zijn ze ook eenvoudig zelf te kweken, waardoor ze een waardevolle aanvulling vormen voor zowel de moestuin als de keuken.