Rapen (Brassica rapa subsp. rapa)

Inleiding

Rapen zijn veelzijdige wortelgroenten die behoren tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). Ze worden al duizenden jaren geteeld en behoren tot de oudste cultuurgewassen van Europa en Azië. De eetbare knollen groeien gedeeltelijk boven de grond en hebben afhankelijk van het ras een witte, gele, paarse of roodachtige schil.

De smaak van rapen is fris, licht zoet en enigszins pittig. Jonge rapen zijn mals en sappig en kunnen zelfs rauw worden gegeten, terwijl grotere exemplaren meestal worden gekookt, gestoofd, geroosterd of verwerkt in soepen en stoofschotels. Ook het jonge blad van de plant is eetbaar en wordt vaak gebruikt zoals spinazie.

Rapen zijn rijk aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels. Ze bevatten weinig calorieën en zijn eenvoudig te kweken, waardoor ze een waardevolle groente zijn voor zowel de professionele teelt als de moestuin.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Raap / Rapen
Wetenschappelijke naam	Brassica rapa subsp. rapa
Familie	Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Oorsprong	Europa en West-Azië
Planttype	Tweejarige plant (meestal als eenjarige geteeld)
Hoogte	30 tot 60 centimeter
Bloemkleur	Geel
Eetbaar deel	Knol en jonge bladeren

Geschiedenis van rapen

Rapen worden al meer dan tweeduizend jaar geteeld. Nog voordat de aardappel in Europa werd geïntroduceerd, waren rapen een van de belangrijkste voedingsgewassen. Ze vormden eeuwenlang een belangrijk onderdeel van het dagelijkse menu, vooral tijdens de wintermaanden.

Na de introductie van de aardappel verloor de raap aan populariteit, maar tegenwoordig beleeft deze klassieke groente een heropleving dankzij de belangstelling voor traditionele groenten en gezonde voeding.

Belangrijkste soorten rapen

• Meiraap.
• Herfstraap.
• Witte raap.
• Gele raap.
• Paarse raap.
• Japanse raap.
• Platte raap.

Meirapen zijn kleiner, zachter en zoeter dan de grotere herfst- en winterrapen.

Uiterlijke kenmerken

Rapen vormen ronde tot afgeplatte knollen die gedeeltelijk boven de grond groeien.

• Ronde of platte knol.
• Witte, gele of paarse schil.
• Stevig wit of geel vruchtvlees.
• Groene bladeren.
• Lange bladstelen.

De grootte varieert van kleine knollen van enkele centimeters tot grote rapen met een diameter van meer dan 15 centimeter.

Smaak en structuur

Rapen hebben een frisse en licht pittige smaak.

• Licht zoet.
• Mild peperig.
• Fris.
• Licht nootachtig.
• Subtiel koolachtig.

Jonge rapen zijn sappig en knapperig. Oudere exemplaren worden steviger en ontwikkelen een krachtigere smaak.

Gebruik in de keuken

Rapen kunnen zowel rauw als warm worden bereid.

Toepassingen

• Salades.
• Rauwkost.
• Soepen.
• Puree.
• Stoofgerechten.
• Ovenschotels.
• Roosteren.
• Wokgerechten.
• Groenteschotels.
• Gratin.

Bekende gerechten met rapen

• Raapsoep.
• Gestoofde rapen.
• Geroosterde rapen.
• Rapenpuree.
• Winterse stoofpot.
• Groenteschotel uit de oven.
• Rauwkostsalade.
• Rapen met boter.
• Wokgroenten.
• Gemengde wortelgroenten.

Goede smaakcombinaties

• Boter.
• Room.
• Knoflook.
• Ui.
• Sjalot.
• Peterselie.
• Tijm.
• Rozemarijn.
• Dille.
• Nootmuskaat.
• Zwarte peper.
• Citroen.
• Honing.
• Aardappelen.
• Wortelen.
• Pastinaak.
• Kip.
• Varkensvlees.
• Lamsvlees.

Rapen kweken

Standplaats

Rapen groeien goed op een zonnige plaats maar verdragen ook lichte halfschaduw.

• Volle zon.
• Halfschaduw.
• Beschutte standplaats.

Bodem

De ideale bodem is:

• Luchtig.
• Humusrijk.
• Goed doorlatend.
• Licht vochtig.
• Voedzaam.

Zaaien

• Zaai vanaf maart tot augustus.
• Zaai rechtstreeks in de volle grond.
• Dun jonge planten uit.
• Houd voldoende plantafstand aan.

Afhankelijk van het ras kunnen rapen al na zes tot twaalf weken worden geoogst.

Water geven

Een gelijkmatige vochtvoorziening zorgt voor mooie, sappige knollen.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Vermijd langdurig natte grond.

Oogsten

Rapen worden geoogst zodra de knollen voldoende groot zijn.

• Trek de knol voorzichtig uit de grond.
• Verwijder overtollige aarde.
• Snijd het blad af.
• Gebruik jonge bladeren indien gewenst.

Jonge rapen zijn meestal het lekkerst omdat ze zachter en minder vezelig zijn.

Bewaren

Koelkast

Verwijder het blad direct na de oogst. De knollen blijven vervolgens één tot drie weken goed in de koelkast.

Koele opslag

In een koele, donkere en vochtige ruimte kunnen winterrapen meerdere maanden worden bewaard.

Invriezen

Na het schillen en kort blancheren kunnen rapen worden ingevroren en ongeveer tien tot twaalf maanden worden bewaard.

Voedingswaarde

Rapen bevatten veel gezonde voedingsstoffen.

• Vitamine C.
• Vitamine B6.
• Foliumzuur.
• Kalium.
• Calcium.
• Magnesium.
• Fosfor.
• Voedingsvezels.
• Antioxidanten.
• Plantaardige stoffen.

Door het lage caloriegehalte en het hoge gehalte aan voedingsvezels passen rapen uitstekend binnen een gezonde en evenwichtige voeding.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Knolvoet	Schimmelziekte in zure bodem
Houtachtige knollen	Te laat geoogst
Gaten in de bladeren	Rupsen of aardvlooien
Slakkenvraat	Beschadiging van jonge planten
Gebarsten knollen	Onregelmatige watergift

Interessante weetjes

• Rapen waren in Europa een belangrijk basisvoedsel voordat de aardappel werd ingevoerd.
• Zowel de knollen als de jonge bladeren zijn eetbaar.
• Meirapen worden jong geoogst en hebben een veel zachtere smaak dan winterrapen.
• Rapen behoren tot dezelfde plantenfamilie als broccoli, bloemkool, koolrabi en spruiten.
• De paarse kleur bevindt zich meestal alleen aan de buitenkant van de knol.
• Rapen groeien gedeeltelijk boven de grond.
• De groente is geschikt voor zowel warme als koude gerechten.

Conclusie

Rapen zijn veelzijdige en voedzame wortelgroenten met een frisse, lichtzoete en subtiel pittige smaak. Ze kunnen rauw worden gegeten of verwerkt worden in soepen, stoofschotels, puree, salades en ovengerechten. Dankzij hun rijke gehalte aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels vormen rapen een gezonde aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon. Bovendien zijn ze eenvoudig te kweken, groeien ze snel en leveren ze zowel smakelijke knollen als eetbare bladeren op, waardoor ze een waardevolle plaats verdienen in iedere moestuin en keuken.