Koolrabi (Brassica oleracea var. gongylodes)

Inleiding

Koolrabi is een bijzondere groente die behoort tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). In tegenstelling tot andere koolsoorten wordt niet de krop of het blad gegeten, maar de verdikte stengel die net boven de grond groeit. Deze knolvormige stengel heeft een frisse, licht zoete smaak en een knapperige structuur die doet denken aan een combinatie van broccoli, kool en radijs.

Koolrabi wordt zowel rauw als gekookt gegeten en is bijzonder veelzijdig in de keuken. De knol kan worden verwerkt in salades, soepen, puree, ovenschotels en wokgerechten. Ook de jonge bladeren zijn eetbaar en kunnen op dezelfde manier worden bereid als spinazie.

Naast zijn verfijnde smaak is koolrabi rijk aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels. Door zijn snelle groei en eenvoudige teelt is hij bovendien een populaire groente voor de moestuin.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Koolrabi
Wetenschappelijke naam	Brassica oleracea var. gongylodes
Familie	Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Oorsprong	Noord-Europa
Planttype	Tweejarige plant (meestal als eenjarige geteeld)
Hoogte	30 tot 60 centimeter
Bloemkleur	Geel
Eetbaar deel	Verdikte stengel (knol) en jonge bladeren

Geschiedenis van koolrabi

Koolrabi is ontstaan uit wilde koolsoorten die al eeuwenlang in Europa werden geteeld. Waarschijnlijk werd de groente in de 16e eeuw ontwikkeld in Noord-Europa door selectie van planten met een verdikte stengel. Vanuit Duitsland en Oostenrijk verspreidde de teelt zich over de rest van Europa.

Tegenwoordig wordt koolrabi wereldwijd verbouwd en is hij vooral populair in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Nederland en België. Ook in de Aziatische keuken wordt koolrabi steeds vaker gebruikt.

Belangrijkste soorten koolrabi

• Groene koolrabi.
• Paarse koolrabi.
• Witte koolrabi.
• Vroege zomerrassen.
• Late herfst- en winterrassen.
• Mini-koolrabi.

De paarse rassen verschillen vooral in kleur van de schil. Het vruchtvlees is, net als bij de groene varianten, wit en sappig.

Uiterlijke kenmerken

Koolrabi vormt een ronde of licht afgeplatte verdikking boven de grond.

• Ronde knolvormige stengel.
• Lichtgroene of paarse schil.
• Wit stevig vruchtvlees.
• Lange bladstelen.
• Grote blauwgroene bladeren.

De knollen hebben meestal een diameter van 8 tot 15 centimeter, afhankelijk van het ras en het oogstmoment.

Smaak en structuur

Koolrabi heeft een frisse en zachte smaak.

• Licht zoet.
• Fris.
• Mild koolachtig.
• Licht nootachtig.
• Subtiel peperig.

Het vruchtvlees is stevig, sappig en knapperig wanneer de knol jong wordt geoogst. Oudere exemplaren kunnen wat vezeliger worden.

Gebruik in de keuken

Koolrabi is zeer veelzijdig en kan zowel rauw als warm worden gegeten.

Toepassingen

• Salades.
• Rauwkost.
• Soepen.
• Puree.
• Roerbakgerechten.
• Wokgerechten.
• Ovenschotels.
• Gratin.
• Stoofgerechten.
• Groenteschotels.

Bekende gerechten met koolrabi

• Koolrabisoep.
• Koolrabipuree.
• Geroosterde koolrabi.
• Gegratineerde koolrabi.
• Rauwkostsalade.
• Wokgroenten met koolrabi.
• Koolrabi met botersaus.
• Groentestoofpot.
• Ovenschotel met aardappelen.
• Koolrabi met kaas.

Goede smaakcombinaties

• Boter.
• Room.
• Knoflook.
• Ui.
• Peterselie.
• Bieslook.
• Dille.
• Tijm.
• Nootmuskaat.
• Zwarte peper.
• Citroen.
• Parmezaanse kaas.
• Geitenkaas.
• Wortel.
• Aardappel.
• Broccoli.
• Kip.
• Varkensvlees.
• Zalm.

Koolrabi kweken

Standplaats

Koolrabi groeit het beste op een zonnige plaats, maar verdraagt ook lichte halfschaduw.

• Volle zon.
• Halfschaduw.
• Beschutte standplaats.

Bodem

De ideale bodem is:

• Humusrijk.
• Goed doorlatend.
• Voedzaam.
• Licht vochtig.
• Kalkrijk.

Zaaien

• Zaai vanaf maart tot juli.
• Zaai rechtstreeks of onder glas.
• Plant jonge planten uit wanneer ze voldoende groot zijn.
• Houd voldoende afstand tussen de planten.

Afhankelijk van het ras kan koolrabi al na acht tot twaalf weken worden geoogst.

Water geven

Een gelijkmatige vochtvoorziening voorkomt dat de knollen houtachtig worden.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Vermijd langdurig natte grond.

Oogsten

Oogst de knollen wanneer ze stevig aanvoelen en ongeveer 8 tot 10 centimeter groot zijn.

• Snijd de knol vlak onder de verdikking af.
• Verwijder de bladeren.
• Gebruik de jonge bladeren indien gewenst.

Te laat geoogste koolrabi kan vezelig en minder sappig worden.

Bewaren

Koelkast

Verwijder eerst de bladeren, omdat deze vocht aan de knol onttrekken. Daarna blijft koolrabi één tot drie weken goed in de koelkast.

Invriezen

Na het schillen en kort blancheren kan koolrabi uitstekend worden ingevroren en blijft hij ongeveer tien tot twaalf maanden houdbaar.

Voedingswaarde

Koolrabi bevat veel belangrijke voedingsstoffen.

• Vitamine C.
• Vitamine B6.
• Foliumzuur.
• Kalium.
• Calcium.
• Magnesium.
• Fosfor.
• IJzer.
• Voedingsvezels.
• Antioxidanten.

Koolrabi bevat weinig calorieën, veel water en een hoog gehalte aan vitamine C, waardoor hij uitstekend past binnen een gezonde voeding.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Houtachtige knollen	Te laat geoogst of onregelmatige watergift
Knolvoet	Schimmelziekte in zure bodem
Gaten in de bladeren	Rupsen of aardvlooien
Slakkenvraat	Beschadiging van jonge planten
Gebarsten knollen	Plotselinge sterke groei na droogte

Interessante weetjes

• Koolrabi is geen wortel, maar een verdikte stengel die boven de grond groeit.
• Ook de jonge bladeren zijn volledig eetbaar en lijken qua smaak op boerenkool.
• Paarse koolrabi heeft wit vruchtvlees, net als de groene variant.
• De naam koolrabi is afgeleid van het Duitse woord “Kohlrabi”, wat letterlijk “koolraap” betekent.
• Jonge koolrabi kan rauw worden gegeten als gezond tussendoortje.
• Koolrabi behoort tot dezelfde familie als broccoli, bloemkool, spruiten en boerenkool.
• Voor de beste smaak wordt de knol geoogst voordat hij te groot wordt.

Conclusie

Koolrabi is een verrassend veelzijdige groente met een frisse, lichtzoete smaak en een aangenaam knapperige structuur. De groente kan zowel rauw als gekookt worden gebruikt in salades, soepen, ovenschotels, puree en wokgerechten. Dankzij het hoge gehalte aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en voedingsvezels vormt koolrabi een gezonde keuze binnen een gevarieerd voedingspatroon. Bovendien is de plant eenvoudig te kweken en levert hij al na enkele maanden een rijke oogst op, waardoor hij een uitstekende aanvulling is voor iedere moestuin.