Boontjes (Phaseolus vulgaris)

Inleiding

Boontjes, ook wel sperziebonen, prinsessenbonen of groene bonen genoemd, behoren tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae). Ze zijn een van de meest geteelde en gegeten groenten ter wereld. Boontjes worden geoogst wanneer de peulen nog jong, mals en groen zijn. In tegenstelling tot droogbonen worden bij boontjes de volledige peulen gegeten, inclusief de jonge zaden.

Dankzij hun milde smaak, knapperige structuur en veelzijdigheid zijn boontjes een geliefde groente in tal van gerechten. Ze kunnen worden gekookt, gestoomd, gewokt, geroerbakt, gegrild of verwerkt in salades, stoofgerechten en ovenschotels.

Boontjes bevatten weinig calorieën en zijn rijk aan vitaminen, mineralen, voedingsvezels en antioxidanten. Bovendien verrijken de planten de bodem met stikstof, waardoor ze ook in de moestuin zeer gewaardeerd worden.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Boontjes (Sperziebonen)
Wetenschappelijke naam	Phaseolus vulgaris
Familie	Fabaceae (Vlinderbloemenfamilie)
Oorsprong	Midden- en Zuid-Amerika
Planttype	Eenjarige plant
Hoogte	40 centimeter tot 3 meter, afhankelijk van het ras
Bloemkleur	Wit, roze of paars
Eetbaar deel	Jonge peulen en jonge zaden

Geschiedenis van boontjes

Boontjes zijn afkomstig uit Midden- en Zuid-Amerika en werden al duizenden jaren geleden verbouwd door de Maya’s, Azteken en Inca’s. Na de ontdekking van Amerika brachten Spaanse en Portugese ontdekkingsreizigers de boon naar Europa, waar hij zich snel verspreidde.

Tegenwoordig behoren sperziebonen tot de populairste groenten ter wereld. Ze worden zowel professioneel geteeld als in moestuinen en zijn verkrijgbaar als verse groente, diepvriesgroente en conserven.

Belangrijkste soorten boontjes

Sperziebonen.
Prinsessenbonen.
Snijbonen.
Stokbonen.
Struikbonen.
Haricots verts.
Gele boterbonen.
Paarse bonen.
Spekbonen.
Wasbonen.

Hoewel de soorten verschillen in kleur, lengte en dikte, worden ze grotendeels op dezelfde manier bereid.

Uiterlijke kenmerken

Boontjes groeien aan een lage struik of aan een klimmende plant die zich met ranken omhoog werkt.

Groene bladeren.
Slanke peulen.
Ronde of platte vorm.
Kleine witte, roze of paarse bloemen.
Jonge zaden in de peul.

Afhankelijk van het ras zijn de peulen groen, geel of paars van kleur. Paarse bonen kleuren tijdens het koken meestal groen.

Smaak en structuur

Boontjes hebben een aangename, zachte smaak.

Mild.
Fris.
Licht zoet.
Licht nootachtig.
Groenteachtig.

Goed bereide boontjes blijven stevig en knapperig. Wanneer ze te lang worden gekookt, verliezen ze hun frisse kleur en worden ze zacht.

Gebruik in de keuken

Boontjes kunnen op talloze manieren worden bereid.

Toepassingen

Koken.
Stomen.
Roerbakken.
Grillen.
Wokken.
Ovenschotels.
Salades.
Stoofgerechten.
Groentemengelingen.
Barbecuegerechten.

Bekende gerechten met boontjes

Boontjes met spek.
Haricots verts.
Niçoise salade.
Groenteschotel.
Roergebakken boontjes.
Boontjes met amandelen.
Ovenschotel met boontjes.
Wokgerecht met kip.
Groene bonensalade.
Boontjes in boter.

Goede smaakcombinaties

Aardappel.
Spek.
Ham.
Knoflook.
Ui.
Champignons.
Wortel.
Tomaat.
Kip.
Rundvlees.
Parmezaanse kaas.
Boter.
Amandelen.
Tijm.
Peterselie.

Boontjes kweken

Standplaats

Boontjes houden van warmte en groeien het best op een zonnige plaats.

Volle zon.
Beschutte standplaats.
Goede luchtcirculatie.

Bodem

De ideale bodem is:

Humusrijk.
Goed doorlatend.
Licht vochtig.
Voedzaam.
Niet te zwaar.

Zaaien en planten

Zaaien vanaf mei wanneer de kans op vorst voorbij is.
Rechtstreeks in de volle grond.
Stokbonen voorzien van klimsteunen.
Regelmatig onkruid verwijderen.

Na ongeveer acht tot tien weken kunnen de eerste boontjes worden geoogst.

Water geven

Boontjes hebben regelmatig water nodig, vooral tijdens de bloei en peulvorming.

Geef gelijkmatig water.
Voorkom uitdroging.
Vermijd langdurig natte grond.

Oogsten

Boontjes worden geoogst wanneer de peulen jong, stevig en mals zijn.

Regelmatig plukken.
Niet te lang laten hangen.
Jonge peulen hebben de beste smaak.
Vaak oogsten stimuleert nieuwe bloei.

Bewaren van boontjes

Koelkast

Verse boontjes blijven ongeveer vijf tot zeven dagen goed in de koelkast.

Invriezen

Na kort blancheren kunnen boontjes uitstekend worden ingevroren zonder veel kwaliteitsverlies.

Inmaken

Boontjes kunnen ook worden geweckt of ingelegd, waardoor ze lange tijd houdbaar blijven.

Voedingswaarde

Boontjes bevatten veel gezonde voedingsstoffen.

Vitamine C.
Vitamine K.
Vitamine A.
Foliumzuur.
Kalium.
Magnesium.
Calcium.
Voedingsvezels.
Plantaardige eiwitten.
Antioxidanten.

Boontjes bevatten weinig calorieën, veel vezels en zijn daardoor een uitstekende keuze binnen een gezond en gevarieerd voedingspatroon.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Bladluis	Insectenaantasting
Slakkenvraat	Jonge planten worden aangevreten
Bonenroest	Schimmelaantasting
Slechte peulvorming	Droogte tijdens de bloei
Wortelrot	Te natte bodem

Interessante weetjes

Boontjes behoren tot dezelfde plantenfamilie als erwten en tuinbonen.
De planten leggen stikstof uit de lucht vast en verbeteren zo de bodem.
Paarse bonen kleuren tijdens het koken groen.
Haricots verts zijn extra fijne en slanke sperziebonen.
Rauwe sperziebonen bevatten natuurlijke stoffen die door verhitting onschadelijk worden. Daarom worden ze altijd gekookt of verhit gegeten.
Boontjes bestaan voor ongeveer 90% uit water.
Stokbonen geven doorgaans langer oogst dan struikbonen.

Conclusie

Boontjes zijn een veelzijdige, smaakvolle en voedzame groente die in vrijwel iedere keuken thuishoort. Dankzij hun frisse smaak, knapperige structuur en vele bereidingsmogelijkheden passen ze perfect bij vlees-, vis- en vegetarische gerechten. Ze zijn rijk aan vitaminen, mineralen, voedingsvezels en antioxidanten en bovendien eenvoudig te kweken in de moestuin. Of ze nu worden gekookt, gestoomd, geroerbakt of verwerkt in salades en ovenschotels, boontjes vormen een gezonde en smakelijke aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon.

← Terug naar de vorige pagina