Spinazie (Spinacia oleracea)

Inleiding

Spinazie is een van de meest voedzame bladgroenten ter wereld en behoort tot de amarantfamilie (Amaranthaceae). De plant staat bekend om zijn donkergroene bladeren, zachte smaak en hoge gehalte aan vitaminen, mineralen en antioxidanten. Spinazie is een veelzijdige groente die zowel rauw als gekookt kan worden gegeten en wordt gebruikt in salades, soepen, pasta’s, quiches, smoothies en tal van andere gerechten.

Dankzij de snelle groei en eenvoudige teelt is spinazie een geliefde groente voor zowel professionele telers als hobbytuiniers. Er bestaan verschillende rassen die geschikt zijn voor de lente-, zomer- of herfstteelt, waardoor verse spinazie een groot deel van het jaar beschikbaar is.

Spinazie wordt vaak beschouwd als een echte supergroente vanwege de combinatie van voedingsstoffen en het lage aantal calorieën.

Algemene kenmerken

Kenmerk	Beschrijving
Nederlandse naam	Spinazie
Wetenschappelijke naam	Spinacia oleracea
Familie	Amaranthaceae (Amarantfamilie)
Oorsprong	Perzië (het huidige Iran)
Planttype	Eenjarige bladgroente
Hoogte	20 tot 40 centimeter
Bloemkleur	Groenachtig geel
Eetbaar deel	Bladeren en jonge scheuten

Geschiedenis van spinazie

Spinazie vindt zijn oorsprong in het oude Perzië. Via handelsroutes bereikte de plant rond de zevende eeuw India en China, waar hij al snel populair werd. In de elfde eeuw brachten Arabische handelaren spinazie naar Spanje, waarna de groente zich geleidelijk over heel Europa verspreidde.

Tijdens de middeleeuwen groeide spinazie uit tot een belangrijke bladgroente. Vooral in Frankrijk, Italië en de Lage Landen werd de plant veel geteeld. Tegenwoordig behoort spinazie wereldwijd tot de meest geconsumeerde bladgroenten.

Uiterlijke kenmerken

Spinazie vormt een compacte rozet van groene bladeren. Afhankelijk van het ras kunnen de bladeren glad, licht gegolfd of sterk gekruld zijn.

De bladeren zijn meestal:

• Donkergroen.
• Ovaal.
• Pijlvormig.
• Glad of gekroesd.
• Zacht en sappig.

Wanneer spinazie doorschiet, vormt de plant een lange bloemstengel. De bladeren worden dan kleiner, steviger en krijgen vaak een bittere smaak.

Soorten spinazie

• Gladbladige spinazie.
• Savooiespinazie.
• Halfsavooiespinazie.
• Babyleaf-spinazie.
• Winterspinazie.
• Zomerspinazie.

Babyleaf-spinazie wordt geoogst wanneer de bladeren nog jong en extra mals zijn en is bijzonder geschikt voor salades.

Smaak en structuur

Spinazie heeft een zachte en frisse smaak.

• Mild.
• Licht aards.
• Fris.
• Licht nootachtig.
• Subtiel zoet.

Jonge bladeren zijn bijzonder mals en worden vaak rauw gegeten. Oudere bladeren zijn steviger en worden meestal gekookt, gestoomd of gebakken.

Gebruik in de keuken

Spinazie behoort tot de meest veelzijdige bladgroenten en kan op talloze manieren worden bereid.

Toepassingen

• Salades.
• Soepen.
• Pasta’s.
• Lasagne.
• Quiches.
• Roerbakgerechten.
• Stoofgerechten.
• Smoothies.
• Omeletten.
• Purees.

Bekende gerechten met spinazie

• Spinazie met room.
• Spinaziesoep.
• Lasagne met spinazie en ricotta.
• Quiche met spinazie.
• Pasta met spinazie en zalm.
• Spinaziestamppot.
• Groene smoothie.
• Spinaziesalade.
• Omelet met spinazie.
• Curry met spinazie.

Goede smaakcombinaties

• Knoflook.
• Ui.
• Room.
• Boter.
• Ricotta.
• Feta.
• Parmezaanse kaas.
• Ei.
• Zalm.
• Kip.
• Champignons.
• Citroen.
• Walnoten.
• Pijnboompitten.

Spinazie kweken

Standplaats

Spinazie groeit het best bij koele temperaturen.

• Volle zon.
• Halfschaduw.
• Koel klimaat.

Bij warm zomerweer schiet spinazie sneller door, waardoor de bladeren bitter kunnen worden.

Bodem

De ideale bodem is:

• Humusrijk.
• Voedzaam.
• Vochtig.
• Goed doorlatend.
• Rijk aan organisch materiaal.

Zaaien en planten

• Zaaien van februari tot mei en opnieuw van augustus tot september.
• Rechtstreeks in de volle grond zaaien.
• Regelmatig kleine hoeveelheden zaaien voor een continue oogst.
• Voldoende plantafstand behouden.

Afhankelijk van het ras kan spinazie al na zes tot acht weken worden geoogst.

Water geven

Spinazie houdt van een gelijkmatig vochtige bodem.

• Regelmatig water geven.
• Voorkom uitdroging.
• Vermijd langdurige wateroverlast.

Bij droogte groeien de bladeren minder snel en kunnen ze taaier worden.

Oogsten

Spinazie kan op verschillende manieren worden geoogst.

• Volledige plant afsnijden.
• Buitenste bladeren afzonderlijk plukken.
• Jonge bladeren oogsten voor salades.
• Regelmatig oogsten stimuleert nieuwe bladgroei.

Bewaren van spinazie

Koelkast

Verse spinazie blijft ongeveer twee tot vier dagen goed in de koelkast.

Invriezen

Na kort blancheren kan spinazie uitstekend worden ingevroren. Zo blijven smaak en voedingsstoffen grotendeels behouden.

Vers verwerken

Voor de beste smaak en voedingswaarde wordt spinazie bij voorkeur zo snel mogelijk na de oogst verwerkt.

Voedingswaarde

Spinazie behoort tot de meest voedzame bladgroenten.

• Vitamine A.
• Vitamine C.
• Vitamine K.
• Vitamine E.
• Foliumzuur.
• IJzer.
• Calcium.
• Kalium.
• Magnesium.
• Mangaan.
• Voedingsvezels.
• Luteïne.
• Zeaxanthine.
• Antioxidanten.

Hoewel spinazie ijzer bevat, wordt dit minder gemakkelijk door het lichaam opgenomen dan ijzer uit dierlijke producten. Door spinazie te combineren met vitamine C-rijke voedingsmiddelen, zoals paprika of citroen, kan de opname van ijzer worden verbeterd.

Veelvoorkomende problemen bij de teelt

Probleem	Mogelijke oorzaak
Doorschieten	Hoge temperaturen of lange dagen
Meeldauw	Schimmelaantasting
Bladluis	Insectenaantasting
Gele bladeren	Voedingstekort of slechte drainage
Trage groei	Droogte of arme bodem

Interessante weetjes

• Spinazie werd vanuit Perzië naar Europa gebracht door Arabische handelaren.
• Babyleaf-spinazie wordt geoogst voordat de plant volledig is uitgegroeid.
• Spinazie bestaat voor ongeveer 91% uit water.
• Na het koken slinken de bladeren sterk doordat veel water verdampt.
• De beroemde stripfiguur Popeye maakte spinazie wereldwijd extra populair.
• Donkergroene bladeren bevatten doorgaans meer voedingsstoffen dan jonge lichtgroene bladeren.
• Spinazie is geschikt om zowel rauw als warm te eten.

Conclusie

Spinazie is een bijzonder gezonde en veelzijdige bladgroente die zowel rauw als bereid uitstekend tot zijn recht komt. Dankzij de milde smaak, de snelle groei en de rijke voedingswaarde is spinazie een vaste waarde in de keuken en een uitstekende keuze voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Of het nu gaat om een frisse salade, een romige pasta, een voedzame smoothie of een warme ovenschotel, spinazie biedt eindeloze culinaire mogelijkheden en verdient een vaste plaats in iedere moestuin en keuken.